Ekstremne vrućine i rekordne temperature obeležile 2025. godinu

Godina 2025. rangirana je među najtoplijim godinama u istoriji globalno, prema Svetskoj meteorološkoj organizaciji (SMO) i Copernicus službi za klimatske promene, koje upozoravaju da klimatske promene nadjačavaju prirodne cikluse hlađenja i da ekstremne vrućine postaju nova globalna stvarnost.

Globalne temperature u 2025. godini rangirane su kao druge ili treće najtoplije u istoriji, nakon rekordno tople 2024. godine, što naglašava rastuću snagu zagrevanja uzrokovanog ljudskim delovanjem, podstaknutog emisijama gasova sa efektom staklene bašte.

Naučnici su rekli da prirodni ciklusi hlađenja više nisu dovoljni da kompenzuju porast osnovnih temperatura, pri čemu mnogi regioni beleže rekordne ili gotovo rekordne nivoe vrućine tokom cele godine.

Svetska meteorološka organizacija saopštila je da njeni najnoviji globalni klimatski izgledi pokazuju da će temperature u narednih pet godina verovatno ostati na ili blizu rekordnih nivoa, sa 80% šanse da će barem jedna godina premašiti trenutnu najtopliju godinu u istoriji merenja i 70% šanse da će petogodišnji prosek privremeno premašiti 1,5 stepeni Celzijusa iznad predindustrijskih nivoa.

Prema mnogim studijama i naučnim telima, efekti klimatskih promena smatraju se jednom od najvećih pretnji s kojima se čovečanstvo danas suočava.

Letnji toplotni talasi 2025.

Ekstremne letne vrućine 2025. godine uticale su i na zdravlje.

Prema podacima, juli je rangiran kao treći najtopliji mesec u istoriji merenja na globalnom nivou.

Evropa je zabeležila četvrto najtoplije leto u istoriji merenja, sa intenzivnom vrućinom koncentrisanom u zapadnim i južnim područjima. Temperature površine kopna bile su znatno iznad proseka na severoistoku Španije, jugozapadu Francuske, Balkanu i delovima Finoskandija, sa anomalijama koje su na nekim lokacijama dosezale i do šest stepeni Celzijusa.

Prema podacima Meteorološkog zavoda, Velika Britanija je zabeležila najtopliji juni i drugi najtopliji u zemlji od početka merenja 1884. godine.

I u Holandiji su u junu zabeležene druge najviše temperature od 1901. godine, pokazali su podaci Kraljevskog holandskog meteorološkog instituta.

Španija je u avgustu zabeležila najintenzivniji toplotni talas ikada, saopštila je Državna meteorološka agencija.

Skandinavija, uključujući Finsku, Dansku, Švedsku i Norvešku, zabeležila je produžene toplotne talase u julu, s temperaturama znatno iznad sezonskih proseka u celom regionu.

Studija istraživača sa Imperial Collegea u Londonu i Londonske škole za higijenu i tropsku medicinu procenila je oko 24.400 smrtnih slučajeva povezanih s vrućinom u 854 evropska grada između juna i avgusta.

Oko 68% tih smrtnih slučajeva pripisano je klimatskim promenama, što efektivno utrostručuje očekivani broj žrtava izazvanog ljudskim delovanjem.

Italija je zabležila najveći broj smrtnih slučajeva pripisanih klimi – 4.597, a slede Španija sa 2.841, Nemačka sa 1.477, Francuska sa 1.444 i Velika Britanija sa 1.147. Najteži uticaji na nivou grada zabeleženi su u Rimu, a slede Atina, Pariz i Madrid.

Istraživači su rekli da je starije stanovništvo posebno ranjivo, sa oko 85% žrtava starosti 65 ili više godina, dodajući da se smrtni slučajevi povezani s vrućinom često nedovoljno prijavljuju.

Suše postaju učestalije

Ekstremne vrućine u 2025. godini dovele su do toga da suše budu sve učestalija pojava u mnogim regionima povećavajući stopu isparavanja.

Iran se suočio s jednom od najtežih kriza vode, s jezerom Urmija, nekada najvećim slanim jezerom na Bliskom istoku, koje se dramatično smanjuje i suočava se s periodičnim isušivanjem, uz kritično niske nivoe brana u Teheranu i drugim većim gradovima.

Suša je pogodila i Siriju, delove Afrike i Južnu Koreju, gde je grad Gangneung proglašen zonom katastrofe nakon rekordno niskih padavina.

U izveštaju SMO o stanju globalnih vodnih resursa upozoreno je na sve nepravilnije vodne cikluse obeležene brzim promenama između poplava i suša.

UN Water je saopštio da se 3,6 milijardi ljudi trenutno suočava sa neadekvatnim pristupom vodi najmanje mesec dana godišnje, a predviđa se da će se taj broj povećati na više od pet milijardi do 2050. godine.

Događaji u 2025. godini istakli su ubrzane rizike koje predstavljaju klimatske promene, s toplotnim talasima, sušama i srodnim krizama koje postaju sve češće, teže i razornije širom sveta.

Izvor: N1/Anadolija