Da li će glavni grad imati mnogo više zelenila – Javni uvid Nacrta strategije zelene infrastrukture Beograda od 2025. do 2032.

Grad Beograd stavio je na javni uvid Nacrt strategije zelene infrastrukture Grada Beograda za period od 2025. do 2032. godine.

U dokumentu je procenjeno da će  troškovi sprovođenja Strategije za period 2025–2032. godine biti oko 3,3 milijarde dinara.

U okviru javnog uvida 15. novembra 2024. godine od 12 do 15 časova biće održana javna prezentacija u velikoj sali na 20. spratu Gradske uprave grada Beograda, Kraljice Marije 1, 11000 Beograd.

Mišljenja, primedbe i predloge o Nacrtu Strategije zelene infrastrukture grada Beograda, sa Izveštajem o strateškoj proceni uticaja na životnu sredinu zainteresovana javnost može dostaviti Sekretarijatu za zaštitu životne sredine, na mejl beoeko@beograd.gov.rs, popunjavajući obrazac, do 25. novembra do 12 časova.

Šta je zelena infrastruktura?

Kako se objašnjava u nacrtu, zelena infrastruktura je pojam koji strukturno objedinjuje raznolike prirodne i prirodi bliske elemente.

U gradskoj sredini zelenu infrastrukturu čine prostori koji su pretežno sastavljeni od vegetacije i koji su prepoznati kao parkovi, šume, zeleni skverovi, drvoredi, ozelenjene obale reka, zeleno okruženje javnih ustanova, vrtovi privatnih objekata, zaštitno zelenilo industrijskih kompleksa i sl.

Osim toga, u gradovima se pojavljuju i elementi zelene infrastrukture malog obima kao što su ozelenjeni krovovi i zidovi objekata, zeleni urbani džepovi i zelene tačke u vidu pojedinačnih stabala. Izvan kontinualno izgrađenog gradskog tkiva, u predelu diskontinualne izgradnje naselja, seoskim i nenaseljenim područjima, zelenu infrastrukturu čine šumski kompleksi, zaštitni pojasevi puteva, vegetacija duž reka i potoka, kao i poljozaštitni pojasevi i zelene živice na međama poljoprivrednih površina. Pod zelenom infrastrukturom se podrazumevaju i nacionalni parkovi, jezera, močvare, bare i vodeni tokovi.

Zelena infrastruktura u Srbiji od 1867.

Srbiji je, uslovno rečeno, određen oblik zelene infrastrukture prvi put zagovaran u okviru prvog  Regulacionog plana Beograda koji je izradio Emilijan Josimović, 1867. godine. Josimović je predvideo  niz zelenih „sadova“, s ciljem da oni budu rezervoar čistog vazduha i formiraju novu estetiku grada.

Ipak, tadašnje zalaganje za drugačiji odnos prema prirodi u gradu se nije uvažavalo kao koncept, već  kao ideja pojedinca. Znatno kasnije, se u okviru Generalnog plana iz 1929. godine pojavljuje koncept  „zelenog pojasa“ Beograda koji je kreiran od strane prvog školovanog pejzažnog arhitekte u Srbiji  Aleksandra Krstića.

Data je prva definicija zelenog pojasa u Srbiji koja ima elemente današnjeg pojma  zelena infrastruktura: „pod zelenim varoškim pojasem podrazumevamo sve one površine u samom  naselju ili neposrednoj okolini, u kojima vrtlarski element predominira tako da služi kao rezervoar  svežeg vazduha, zaštita protiv vetrova i uopšte poboljšava zdravstvene prilike naselja (smanjujući  toplotne i dr. klimatske ekstreme), a koje su međusobno više-manje povezane i čine u asacionom  pogledu jednu planski smišljenu celinu“.

Ciljevi i mere

Opšti cilj strategije je Uspostavljena zelena infrastruktura i ostvareni servisi ekosistema za zdrav, bezbedan i komforan životni okvir za stanovnike grada Beograda.

Opšti cilj predstavlja dugoročni cilj Strategije koji je identifikovan kroz potrebu da se unaprede  administrativni, teritorijalni, strukturni i funkcionalni delovi sistema zelene infrastrukture  za potrebe unapređenja servisa ekosistema i formiranja rezilijentnog životnog okvira za stanovnike grada Beograda.

Kao sistem posebnih ciljeva koji učestvuju u ostvarenju opšteg cilja prepoznati su:

Poseban cilj 1. Formiran regulatorni i institucionalni okvir za zelenu infrastrukturu grada Beograda

Poseban cilj 2. Integrisani principi zelene infrastrukture u proces planiranja i oblikovanja karaktera

predela Beograda

Poseban cilj 3. Realizovana rasprostranjena, povezana i pristupačna zelena infrastruktura

Poseban cilj 4. Unapređeni kapaciteti za održivu i reprezentativnu zelenu infrastrukturu

Poseban cilj 5. Dostignut visok nivo razumevanja značaja zelene infrastrukture kao prirodne, kulturne,  društvene i ambijentalne vrednosti Beograda.

U dokumentu su date mere za ostvarivanje posebnih ciljeva. Ceo dokument Nacrta Strategije, Nacrt Izveštaja o strateškoj proceni uticaja na životnu sredinu, kao i obrazac za primedbe možete pronaći na linku OVDE.