Poplava na Himalajima kao upozorenje – otapanje glečera preti i Andima

Ubrzano otapanje glečera u Andima moglo bi da poveća rizik od poplava, odrona i lavina. Problemi su slični onima koji su doveli do nedavnih prirodnih katastrofa na Himalajima, u Nepalu i na Tibetu. U Čileu su česte i erupcije vulkana jer se ta zemlja nalazi duž pacifičkog vatrenog kruga gde su česta podrhtavanja tla i vulkanske aktivnosti.

Eksperti sa Univerziteta u Santjagu tvrde da rastuća temperatura čini glečere na Andima sve nestabilnijim. To bi moglo dovesti do iznenadnog stvaranja novih jezera ili izlivanja već postojećih glečerskih jezera – pojava poznata kao GLOF (Glacial lake outburst flood).

– Ovo su tragični primeri niza opasnosti ili procesa. U slučaju glečera na Andima, koji su se formirali pre više hiljada godina, kada počinju da se smanjuju oni oslobađaju pritisak i to se prenosi na doline. Padine planinskog masiva počinju da budu nestabilne, krune se, otpadaju stene i počinje veliki proces kretanja. Osim toga, postoje i mogućnosti seizmičkih aktivnosti u ovim delovima Anda – upozorava geograf Hose Araos, profesor na Univerzitetu u Čileu.

Stručnjaci kažu da otapanje glečera dovodi do pucanja unutar njih i kretanja pa postoji opasnost od lavina, odrona ili odlamanja velike količine leda, posebno na strmim padinama.

– U regionu Anda, od Venecuele do Čilea, dešava se ono što i na globalnoj ravni. Moja pretpostavka je da konstantno smanjivanje glečera može dovesti do destabilizacije, do pojava kao što su iznenadno pražnjenje glečerskih jezera, otpadanje stena i leda. Pokušavamo da utvrdimo da li se glečer može postepeno otopiti i nestati bez traga ili u tom procesu može dovesti do opasnih pojava – navodi geolog prof. Felipe Ugalde, glavni autor studije.

Studija čileanskih eksperata je objavljena u Naučnom časopisu Južne Amerike. U njoj su podsetili na velike prirodne katastrofe u vezi sa glečerima u toj zemlji. Jedna se dogodila 1989. godine kada se urušila brana. Oslobođeno je čak 229 miliona kubnih metara vode, došlo do odlamanja glečera.

Jezero u Patagoniji se od 2008. godine u više navrata isušivalo kroz tunele ispod glečera, a jezero Greve je pre šest godina oslobodilo čak četiri milijardi kubnih metara vode zbog otapanja glečera Pio Si.

– Pojave kao što su otpadanje stena i leda nisu beznačajne. Posledice su više faktora – od topljenja zamrznute zemlje do destabilizacije planinskih padina, ispod glečera, koji se na kraju tope. Sve je to zbog pojava koje se povezuju sa klimatskim promenama. Velika koncentracija ugljen-dioksida u atmosferi na globalnoj ravni dovodi do porasta temperature pa glečeri postaju nestabilni – objašnjava prof. Ugalde.

Istraživači pozivaju na pomnije praćenje područja visokih planina uz satelitske uređaje, dronove, meteorološke stanice i hidrodinamičke modele kako bi se ustanovilo koji su glečeri i glečerska jezera nestabilni i poboljšao sistem ranog upozoravanja.

Izvor: RTS